AI Strategie 2026: Van experiment naar executie

De strategische vraag die elke directie moet beantwoorden

78% van de organisaties heeft AI nodig om hun operatiemodel fundamenteel te vernieuwen — niet om het te optimaliseren, maar om relevant te blijven. Toch blijft de meerderheid steken in pilots die niet opschalen, experimenten zonder roadmap, en losse tools zonder samenhang.

2026 wordt het jaar van de waarheid. Organisaties die nu geen heldere AI-strategie hebben, verliezen terrein aan concurrenten die dat wél hebben. De vraag is niet meer of je AI inzet, maar hoe je het strategisch verankert in je businessmodel.

Als co-auteur van het Handboek AI Strategie en adviseur van 300+ organisaties help ik directies en managementteams om die vraag te beantwoorden. In deze keynote deel ik het framework dat werkt.

Waarom de meeste AI-strategieën falen

Het pilotkerkhof

Herkenbaar? Tientallen AI-experimenten, enthousiaste projectteams, mooie demo's — maar geen van de pilots schaalt naar productie. McKinsey noemt dit het "pilotkerkhof": 90% van de organisaties heeft geïnvesteerd in AI, maar minder dan 40% ziet daadwerkelijke bedrijfsresultaten.

De drie kernproblemen:

1. Geen strategische prioritering — Iedereen mag experimenteren, niemand beslist wat écht belangrijk is
2. Technologie zonder workflow redesign — AI wordt geplakt op bestaande processen in plaats van ze te herontwerpen
3. Geen meetbare doelen — "We doen iets met AI" is geen strategie

De 80/20 regel die niemand volgt

Technologie levert slechts 20% van de waarde van AI-implementaties. De andere 80% komt uit het herontwerpen van werk, processen en organisatiestructuren. Toch besteden de meeste organisaties 80% van hun budget aan technologie en 20% aan verandering.

De omkering die nodig is: Begin niet met "welke AI-tool gaan we gebruiken?" maar met "hoe zou dit proces eruitzien als we het vandaag opnieuw zouden ontwerpen — met alle mogelijkheden die AI biedt?"

Het AI Strategie Framework voor 2026

Stap 1: Strategische focusgebieden kiezen

Succesvolle organisaties proberen niet overal tegelijk AI in te zetten. Ze kiezen 2-3 high-impact workflows waar AI het verschil maakt. De criteria:

• Volume — Wordt deze taak vaak genoeg uitgevoerd om automatisering te rechtvaardigen?
• Complexiteit — Is het complex genoeg dat AI waarde toevoegt, maar niet zó complex dat het onbeheersbaar wordt?
• Strategisch belang — Raakt het de kern van je concurrentiepositie?
• Data-beschikbaarheid — Heb je de data om AI te voeden?

Stap 2: De AI Studio opzetten

PwC's onderzoek toont dat koplopers werken vanuit een centrale hub — een "AI Studio" die samenbrengt:

ComponentFunctieTechnische bouwblokkenHerbruikbare componenten, API's, model-integratiesUse case frameworksGestandaardiseerde manier om kansen te beoordelenSandbox omgevingVeilige plek om te experimenteren zonder productierisicoDeployment protocolsHoe breng je iets van pilot naar productie?Talent hubGetrainde mensen die projecten kunnen begeleiden

Dit voorkomt dat elke afdeling het wiel opnieuw uitvindt én zorgt voor governance en compliance.

Stap 3: Metrics die ertoe doen

Vergeet vanity metrics als "aantal AI-projecten" of "adoptiepercentage". Meet wat écht telt:

Financiële impact:

• ROI per use case
• Kostenbesparing vs. investering
• Omzetgroei door AI-gedreven innovatie

Operationele impact:

• Doorlooptijdverkorting
• Foutreductie
• Capaciteitstoename zonder FTE-groei

Strategische impact:

• Marktdifferentiatie
• Klanttevredenheid
• Medewerkerstevredenheid en -vertrouwen

Stap 4: Governance en risicomanagement

Met de AI Act die in 2026 volledig van kracht wordt, is governance geen nice-to-have meer. Een robuuste AI-strategie bevat:

• Risicoclassificatie — Welke use cases zijn hoog-risico onder de AI Act?
• Data governance — Hoe waarborg je datakwaliteit en privacy?
• Mens-in-de-lus — Waar is menselijke supervisie verplicht?
• Audit trail — Kun je uitleggen hoe AI-beslissingen tot stand komen?
• Vendor management — Hoe voorkom je lock-in en waarborg je continuïteit?

Stap 5: Change management en adoptie

De beste strategie faalt zonder adoptie. Onderzoek toont een kloof: 83% van leiders denkt dat ze goed communiceren over AI-veranderingen, maar slechts 28% van medewerkers ervaart dat zo.

Wat werkt:

• AI Champions programma — Train ambassadeurs in elke afdeling
• Learning journeys — Structurele opbouw van kennis, geen eenmalige workshop
• Quick wins vieren — Maak successen zichtbaar om momentum te bouwen
• Psychologische veiligheid — Creëer ruimte om te experimenteren en te falen

De drie strategische horizonten

Een complete AI-strategie adresseert drie tijdshorizonten tegelijk:

Horizon 1: Optimalisatie (nu - 6 maanden)

Focus: Bestaande processen efficiënter maken met AI

• Copilots voor kenniswerk (schrijven, analyseren, coderen)
• Automatisering van repetitieve taken
• AI-ondersteunde klantenservice
• Document processing en data-extractie

Typische ROI: 20-40% efficiëntieverbetering

Horizon 2: Transformatie (6-18 maanden)

Focus: Processen herontwerpen met AI-agents

• End-to-end workflow automatisering
• AI-agents die zelfstandig taken uitvoeren
• Predictive en prescriptive analytics
• Gepersonaliseerde klantinteracties op schaal

Typische ROI: 2-5x productiviteitsverhoging in specifieke domeinen

Horizon 3: Innovatie (18-36 maanden)

Focus: Nieuwe businessmodellen en proposities

• AI-native producten en diensten
• Nieuwe markten betreden dankzij AI-capabilities
• Fundamenteel andere klantrelaties
• Ecosysteem-strategieën met AI-partners

Typische ROI: Nieuwe omzetstromen, marktpositieversterking

Case: Hoe koplopers het aanpakken

De "Build a Startup" methode

Een aanpak die we steeds vaker zien bij vooruitstrevende organisaties:

1. Ontwerp een fictieve startup die jouw markt zou disrupten
2. Gebruik AI-tools (vibecoding, agents) om een prototype te bouwen
3. Geen beperkingen van bestaande processen, systemen of verdienmodellen
4. Analyseer het verschil tussen de startup en je huidige organisatie

Dit maakt zichtbaar waar de échte kansen liggen — en waar je risico loopt gedisrupt te worden.

Agentic Enterprise readiness

Forrester voorspelt dat de top-5 HR-platforms in 2026 "digital employee management" gaan aanbieden. Organisaties die nu nadenken over hoe AI-agents als virtuele teamleden functioneren, hebben een voorsprong.

Strategische vragen:

• Welke taken kunnen agents autonoom uitvoeren?
• Hoe ziet supervisie en escalatie eruit?
• Wat betekent dit voor workforce planning?
• Hoe integreer je agents in bestaande systemen?

Europese AI-soevereiniteit als strategische factor

Met het rapport van de Commissie-Wennink en initiatieven als de AI Gigafactory wordt Europese AI-soevereiniteit een strategische realiteit. Dit heeft implicaties voor je AI-strategie:

Overwegingen:

• Data-soevereiniteit — Waar staat je data? Wie heeft toegang?
• Vendor diversificatie — Hoe afhankelijk ben je van Amerikaanse hyperscalers?
• Open source opties — Kunnen kleinere, lokaal gehoste modellen je use cases bedienen?
• Compliance — Hoe bereid je je voor op de AI Act?

De verschuiving naar kleinere, gespecialiseerde modellen maakt Europese alternatieven steeds haalbaarder.

Het Handboek AI Strategie

Deze keynote is gebaseerd op het Handboek AI Strategie — de complete gids voor organisaties die AI strategisch willen verankeren. Het boek biedt:

• Assessment frameworks om je AI-readiness te bepalen
• Prioriteringsmodellen voor use case selectie
• Governance templates voor verantwoorde AI
• Implementatie-roadmaps van pilot naar productie
• Change management playbooks voor adoptie

Deelnemers aan de keynote kunnen het boek ontvangen als naslagwerk.

Wat je meeneemt uit deze keynote

• Helder framework voor AI-strategieontwikkeling
• Diagnose van waar jouw organisatie staat (en waar de gaps zitten)
• Prioriteringsmodel om te kiezen waar je begint
• Governance checklist voor AI Act compliance
• Roadmap template voor de drie horizonten
• Business case bouwstenen om intern draagvlak te creëren

Voor wie is deze keynote?

• Directies en RvB's die AI-strategie op de agenda hebben
• CDO's en CIO's die de digitale transformatie leiden
• Strategiedirecteuren die de langetermijnvisie vormgeven
• Programmamanagers die AI-initiatieven coördineren
• Managementteams die hun afdeling willen transformeren

Veelgestelde vragen

Wat is een AI-strategie?
Een AI-strategie is een plan dat beschrijft hoe een organisatie kunstmatige intelligentie inzet om haar bedrijfsdoelen te bereiken. Het omvat prioriteiten, governance, talent, technologie en verandermanagement.

Waarom hebben we een AI-strategie nodig?
Zonder strategie blijf je steken in losse experimenten die niet opschalen. Een strategie zorgt voor focus, alignment en meetbare resultaten. In 2026 is het ook noodzakelijk voor AI Act compliance.

Hoe lang duurt het om een AI-strategie te ontwikkelen?
Een eerste versie kan in 4-8 weken staan. Maar strategie is geen eenmalig document — het is een levend proces dat je continu bijstelt op basis van resultaten en nieuwe ontwikkelingen.

Wat kost een AI-strategie traject?
Dit varieert sterk afhankelijk van scope en diepgang. Neem contact op voor een gesprek over de mogelijkheden.

Hoe verhoudt AI-strategie zich tot digitale transformatie?
AI-strategie is een onderdeel van bredere digitale transformatie, maar vraagt specifieke aandacht vanwege de snelheid van ontwikkelingen, de impact op werk, en de governance-eisen.

De tijd van experimenteren is voorbij. 2026 vraagt om executie. Neem contact op voor een vrijblijvende offerte.

‍